ใจสั่งมา

นิชฺฌตฺติพลา ปณฺฑิตา “บัณฑิตมีความไม่เพ่งโทษเป็นกำลัง”

นิชฺฌตฺติพลา ปณฺฑิตา "บัณฑิตมีความไม่เพ่งโทษเป็นกำลัง"

นิชฺฌตฺติพลา ปณฺฑิตา.

[คำอ่าน : นิด-ชัด-ติ-พะ-ลา, ปัน-ดิ-ตา]

“บัณฑิตมีความไม่เพ่งโทษเป็นกำลัง”

(องฺ.อฏฺฐก. ๒๓/๒๒๗)

บัณฑิต คือผู้มีปัญญารอบรู้ ธรรมชาติของบัณฑิต ย่อมไม่เพ่งโทษของผู้อื่น ไม่คอยจับผิดผู้อื่น คือไม่คอยสอดส่ายหาความผิดพลาดของผู้อื่นเพื่อที่จะนำมาตำหนิติเตียน

การคอยเพ่งโทษของผู้อื่นนั้น ไม่ใช่วิสัยของบัณฑิต เพราะบัณฑิตย่อมรู้ดีว่า การเพ่งโทษของคนอื่นนั้น ไม่ก่อประโยชน์ใด ๆ ให้ตนเลย มีแต่จะทำให้จิตใจกระเพื่อม คือเกิดความยินร้ายไม่พอใจขึ้นมาเท่านั้น

แต่วิสัยของบัณฑิตนั้น ย่อมเพ่งแต่โทษของตนเอง คือมองหาข้อผิดพลาดของตนเอง เพื่อที่จะนำข้อผิดพลาดนั้นมาปรับปรุงแก้ไขให้ดีขึ้น เป็นการพัฒนาตนเองให้เป็นคนดีมีคุณค่ายิ่ง ๆ ขึ้นไป


สารบัญ พุทธศาสนสุภาษิต

อัตตวรรค หมวดตนมัจจุวรรค หมวดความตาย
อัปปมาทวรรค หมวดความไม่ประมาทมิตตวรรค หมวดมิตร
กัมมวรรค หมวดกรรมยาจนาวรรค หมวดการขอ
กิเลสวรรค หมวดกิเลสราชวรรค หมวดพระราชา
โกธวรรค หมวดความโกรธวาจาวรรค หมวดวาจา
ขันติวรรค หมวดความอดทนวิริยวรรค หมวดความเพียร
จิตตวรรค หมวดจิตเวรวรรค หมวดเวร
ชยวรรค หมวดความชนะสัจจวรรค หมวดความสัตย์
ทานวรรค หมวดทานสติวรรค หมวดสติ
ทุกขวรรค หมวดทุกข์สัทธาวรรค หมวดศรัทธา
ธัมมวรรค หมวดธรรมสันตุฏฐิวรรค หมวดสันโดษ
ปกิณกวรรค หมวดเบ็ดเตล็ดสมณวรรค หมวดสมณะ
ปัญญาวรรค หมวดปัญญาสามัคคีวรรค หมวดสามัคคี
ปมาทวรรค หมวดความประมาทสีลวรรค หมวดศีล
ปาปวรรค หมวดบาปสุขวรรค หมวดความสุข
ปุคคลวรรค หมวดบุคคลเสวนาวรรค หมวดการคบหา
ปุญญวรรค หมวดบุญ

ดูอักษรย่อบอกนามคัมภีร์ได้ที่นี่