Tagged: ปัญญาวรรค หมวดปัญญา

สปญฺญวา กามคุเณ อเวกฺขติ อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต จ เอวํ วิปสฺสี ปชหาติ ฉนฺทํ ทุกฺเขสุ กาเมสุ มหพฺภเยสุ.

ปญฺญาย ติตฺตินํ เสฏฺฐํ น โส กาเมหิ ตปฺปติ ปญฺญาย ติตฺตํ ปุริสํ ตณฺหา น กุรุเต วสํ.

ปญฺญา สุตวินิจฺฉินี ปญฺญา กิตฺติสิโลกวฑฺฒนี ปญฺญาสหิโต นโร อิธ อปิ ทุกฺเขสุ สุขานิ วินฺทติ.

ปญฺญวนฺตํ ตถาวาที สีเลสุ สุสมาหิตํ เจโตสมถมนุยุตฺตํ ตํ เว วิญฺญู ปสํสเร.

ทาโส ว ปญฺญสฺส ยสสฺสิ พาโล อตฺเถสุ ชาเตสุ ตถาวิเธสุ ยํ ปณฺฑิโต นิปุณํ สํวิเธติ สมฺโมหมาปชฺชติ ตตฺถ พาโล.

คมฺภีรปญฺหํ มนสาภิจินฺตยํ นจฺจาหิตํ กมฺม กโรติ ลุทฺทํ กาลาคตํ อตฺถปทํ ริญฺจติ ตถาวิธํ ปญฺญวนฺตํ วทนฺติ.

อทฺธา หิ ปญฺญา ว สตํ ปสตฺถา กนฺตา สิรี โภครตา มนุสฺสา ญาณญฺจ พุทฺธานมตุลฺยรูปํ ปญฺญํ น อจฺเจติ สิรี กทาจิ.

โย จ วสฺสสตํ ชีเว ทุปฺปญฺโญ อสมาหิโต เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย ปญฺญวนฺตสฺส ฌายิโน.

ยาวเทว อนตฺถาย ญตฺตํ พาลสฺส ชายติ หนฺติ พาลสฺส สุกฺกํสํ มุทฺธํ อสฺส วิปาตยํ.

ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ.

มตฺตาสุขปริจฺจาคา ปสฺเส เจ วิปุลํ สุขํ จเช มตฺตาสุขํ ธีโร สมฺปสฺสํ วิปุลํ สุขํ.

ปญฺญา หิ เสฏฺฐา กุสลา วทนฺติ นกฺขตฺตราชาริว ตารกานํ สีลํ สิรี จาปิ สตญฺจ ธมฺโม อนฺวายิกา ปญฺญวโต ภวนฺติ.

ปญฺญวา พุทฺธิสมฺปนฺโน วิธานวิธิโกวิโท กาลญฺญู สมยญฺญู จ ส ราชวสตึ วเส.

ชีวิเตวาปิ สปฺปญฺโญ อปิ วิตฺตปริกฺขยา ปญฺญาย จ อลาเภน วิตฺตวาปิ น ชีวติ.

อปฺปสฺสุตายํ ปุริโส พลิวทฺโทว ชีรติ มํสานิ ตสฺส วฑฺฒนฺติ ปญฺญา ตสฺส น วฑฺฒติ.

ปญฺญํ นปฺปมชฺเชยฺย.
“ไม่ควรประมาทปัญญาเลย”
(ม.อุป. 14/436)

ตถตฺตานํ นิเวเสยฺย ยถา ภูริ ปวฑฺฒติ.
“ปัญญาย่อมเจริญด้วยประการใด พึงตั้งตนไว้ด้วยประการนั้น”
(ขุ.ธ. 25/52)

สากจฺฉาย ปญฺญา เวทิตพฺพา.
“ปัญญา พึงรู้ได้ด้วยการสนทนากัน”
(ขุ.อุ. 25/178)

พหูนํ วต อตฺถาย สปฺปญฺโญ ฆรมาวสํ.
“ผู้มีปัญญาอยู่ครองเรือน ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์แก่คนมาก”
(องฺ.อฏฺฐก. 23/249)

เอโกว เสยฺโย ปุริโส สปญฺโญ โย ภาสิตสฺส วิชานาติ อตฺถํ.
“ผู้มีปัญญา รู้เนื้อความแห่งภาษิต คนเดียวเท่านั้น ประเสริฐกว่า”
(ขุ.ชา.เอก. 27/72)

ปญฺญาชีวี ชีวิตมาหุ เสฏฺฐํ.
“ปราชญ์กล่าวชีวิตของผู้เป็นอยู่ด้วยปัญญาว่าประเสริฐสุด”
(สํ.ส. 15/58, 315, ขุ.สุ. 25/360)

ปญฺญา หิ เสฏฺฐา กุสลา วทนฺติ.
“คนฉลาดกล่าวว่า ปัญญาแลประเสริฐสุด”
(ขุ.ชา.สตฺตก. 27/541)

ปญฺญาย ปริสุชฺฌติ.
“คนย่อมบริสุทธิ์ด้วยปัญญา”
(ขุ.สุ. 25/361)

ปญฺญายตฺถํ วิปสฺสติ.
“คนย่อมเห็นเนื้อความด้วยปัญญา”
(องฺ. สตฺตก. 23/3)

สุสฺสูสํ ลภเต ปญฺญํ อปฺปมตฺโต วิจกฺขโณ.
“ผู้ไม่ประมาท พินิจพิจารณา ตั้งใจฟัง ย่อมได้ปัญญา”
(สํ.ส. 15/316, ขุ.สุ. 25/361)

ปญฺญาย มคฺคํ อลโส น วินฺทติ.
“คนเกียจคร้าน ย่อมไม่พบทางด้วยปัญญา”
(ขุ.ธ. 25/52)

ปญฺญา เจนํ ปสาสติ.
“ปัญญาย่อมปกครองบุรุษนั้น”
(สํ.ส. 15/52)

ปญฺญา นตฺถิ อฌายโต.
“ปัญญา ไม่มีแก่ผู้ไม่พินิจ”
(ขุ.ธ. 25/65)

นตฺถิ ฌานํ อปญฺญสฺส.
“ความพินิจ ไม่มีแก่คนไร้ปัญญา”
(ขุ.ธ. 25/65)

ปญฺญา เว ธเนน เสยฺโย.
“ปัญญาเทียวประเสริฐกว่าทรัพย์”
(ม.ม. 13/413, ขุ.เถร. 26/379)