อิจฺฉา โลกสฺมิ ทุชฺชหา “ความอยาก ละได้ยาก ในโลก”
อิจฺฉา โลกสฺมิ ทุชฺชหา.
“ความอยาก ละได้ยาก ในโลก”
(สํ.ส. 15/61)
พุทธศาสนสุภาษิตหมวดกิเลส หลักธรรมคำสอนที่กล่าวถึงกิเลส โทษของกิเลส และอานิสงส์ของการละกิเลส เพื่อให้ผู้ศึกษาได้เข้าใจกิเลสประเภทต่าง ๆ พร้อมทั้งโทษของมัน และวิธีที่จะกำจัดกิเลสเหล่านั้นออกจากจิตใจ
อิจฺฉา โลกสฺมิ ทุชฺชหา.
“ความอยาก ละได้ยาก ในโลก”
(สํ.ส. 15/61)
อิจฺฉา หิ อนนฺตโคจรา.
“ความอยาก มีอารมณ์หาที่สุดมิได้เลย”
(ขุ.ชา.ทุก. 27/94)
อิจฺฉา นรํ ปริกสฺสติ.
“ความอยาก ย่อมเสือกไส ซึ่งนรชน”
(สํ.ส. 15/61)
นตฺถิ ราคสโม อคฺคิ.
“ไฟเสมอด้วยราคะ ไม่มี”
(ขุ.ธ. 25/42, 48)
โลโภ ธมฺมานํ ปริปนฺโถ.
“ความโลภ เป็นอันตรายแห่งธรรมทั้งหลาย”
(สํ.ส. 15/59)
อติโลโภ หิ ปาปโก.
“ความละโมบ เป็นบาปแท้”
(วิ.ภิ. 3/96, ขุ.ชา.เอก. 27/44)
สงฺกปฺปราโค ปุริสสฺส กาโม.
“ความกำหนัดเพราะดำริ เป็นกามของคน”
(สํ.ส. 15/32, องฺ.ฉกฺก. 22/460)
น สนฺติ กามา มนุเชสุ นิจฺจา.
“กามทั้งหลายที่เที่ยง ไม่มีในมนุษย์”
(สํ.ส. 15/31)
กาเมหิ โลกมฺหิ น อตฺถิ ติตฺติ.
“ความอิ่มด้วยกามทั้งหลาย ไม่มีในโลก”
(ม.ม. 13/412, ขุ.เถร. 26/377)
น กหาปณวสฺเสน ติตฺติ กาเมสุ วิชฺชติ.
“ความอิ่มในกามทั้งหลาย ย่อมไม่มีเพราะฝนคือกหาปณะ”
(ขุ.ธ. ๒๕/๔๐, ขุ.ชา.ติก. ๒๗/๑๐๒)
นตฺถิ กามา ปรํ ทุกฺขํ.
“ทุกข์อื่น ยิ่งกว่ากาม ย่อมไม่มี”
(ขุ.ชา.เอกาทสก. 27/315)
นตฺถิ ตณฺหาสมา นที.
“แม่น้ำเสมอด้วยตัณหา ไม่มี”
(ขุ.ธ. 25/48)
ยทา ทฺวเยสุ ธมฺเมสุ ปารคู โหติ พฺราหฺมโณ อถสฺส สพฺเพ สํโยคา อตฺถํ คจฺฉนฺติ ชานโต.
ยา กาจิมา ทุคฺคติโย อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จ อวิชฺชามูลกา สพฺพา อิจฺฉาโลภสมุสฺสยา.
เยน สลฺเลน โอติณฺโณ ทิสา สพฺพา วิธาวติ ตเมว สลฺลํ อพฺพุยฺห น ธาวติ น สีทติ.
โลโภ โทโส จ โมโห จ ปุริสํ ปาปเจตสํ หึสนฺติ อตฺตสมฺภูตา ตจสารํว สมฺผลํ.
อนิจฺจา อทฺธุวา กามา พหุทุกฺขา มหาวิสา อโยคุโฬว สนฺตตฺโต อฆมูลา ทุกฺขปฺผลา.
อวิชฺชาย นิวุโต โลโก เววิจฺฉา (ปมาทา) นปฺปกาสติ ชปฺปาภิเลปนํ พฺรูมิ ทุกฺขมสฺส มหพฺภยํ.
นตฺถิ โมหสมํ ชาลํ.
“ข่ายเสมอด้วยโมหะ ไม่มี”
(ขุ.ธ. 25/48)
อิจฺฉาย พชฺฌตี โลโก อิจฺฉาวินยาย มุจฺจติ อิจฺฉาย วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนํ.
ภิยฺโย จ กาเม อภิปตฺถยนฺติ.
“ผู้บริโภคกาม ย่อมปรารถนากามยิ่งขึ้นไป”
(ม.ม. 13/411, ขุ.เถร. 26/377)
อิจฺฉา นรํ ปริกสฺสติ อิจฺฉา โลกสฺมิ ทุชฺชหา อิจฺฉาพทฺธา ปุถู สตฺตา ปาเสน สกุณี ยถา.
อูนา ว หุตฺวาน ชหนฺติ เทหํ.
“ผู้บริโภคกาม เป็นผู้พร่อง ละร่างกายไป”
(ม.ม. 13/411, ขุ.เถร. 26/377)
อุเปกฺขโก สทา สโต น โลเก มญฺญตี สมํ น วิเสสี น นีเจยฺโย ตสฺส โน สนฺติ อุสฺสทา.
โภคตณฺหาย ทุมฺเมโธ หนฺติ อญฺเญว อตฺตนํ.
“ผู้มีปัญญาทราม ย่อมฆ่าตนเองเหมือนฆ่าผู้อื่น เพราะอยากได้โภคทรัพย์”
(ขุ.ธ. 25/63)
อุจฺฉินฺนภวตณฺหสฺส สนฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน วิกฺขีโณ ชาติสํสาโร นตฺถิ ตสฺส ปุนพฺภโว.
อวิชฺชนิวุตา โปสา.
“คนทั้งหลาย ถูกอวิชชาหุ้มห่อไว้”
(วิ.จุล. ๗/๔๐๐, องฺ.จตุกฺก. ๒๑/๙๓)
กามา กฏุกา อาสีวิสูปมา เยสุ มุจฺฉิตา พาลา เต ทีฆรตฺตํ นิรเย สมปฺปิตา หญฺญนฺเต ทุกฺขิตา.
กุหา ถทฺธา ลปา สิงฺคี อุนฺนฬา จาสมาหิตา น เต ธมฺเม วิรูหนฺติ สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิเต.
โกธสฺส วิสมูลสฺส มธุรคฺคสฺส พฺราหฺมณ วธํ อริยา ปสํสนฺติ ตญฺหิ เฉตฺวา น โสจติ.