ชนเหล่าใดกำหนดรู้รูปธาตุ ไม่ตั้งอยู่ในอรูปธาตุ ย่อมหลุดพ้นไปได้ในนิโรธธาตุ ชนเหล่านั้น ชื่อว่าเป็นผู้ละมัจจุได้
รูปธาตุปริญฺญาย อรูเปสุ อสณฺฐิตา นิโรเธ เย วิมุจฺจนฺติ เต ชนา มจฺจุหายิโน.
พุทธศาสนสุภาษิตหมวดความตาย หลักธรรมคำสอนที่กล่าวถึงความตายอันเป็นความจริงของชีวิตอย่างหนึ่งที่ไม่มีใครสามารถหลีกเลี่ยงได้ เพื่อให้ผู้ศึกษาไม่ประมาทในการสร้างคุณงามความดีก่อนที่ความตายจะมาถึง
รูปธาตุปริญฺญาย อรูเปสุ อสณฺฐิตา นิโรเธ เย วิมุจฺจนฺติ เต ชนา มจฺจุหายิโน.
ผลานมิว ปกฺกานํ ปาโต ปตนโต ภยํ เอวํ ชาตาน มจฺจานํ นิจฺจํ มรณโต ภยํ.
อจฺเจนฺติ กาลา ตรยนฺติ รตฺติโย วโยคุณา อนุปุพฺพํ ชหนฺติ เอตํ ภยํ มรเณ เปกฺขมาโน ปุญฺญานิ กยิราถ สุขาวหานิ.
ยถา วาริวโห ปูโร วเห รุกฺเข ปกูลเช เอวํ ชราย มรเณน วุยฺหนฺเต สพฺพปาณิโน.
ยถาปิ กุมฺภการสฺส กตา มตฺติกภาชนา สพฺเพ เภทปริยนฺตา เอวํ มจฺจาน ชีวิตํ.
ยถา ทณฺเฑน โคปาโล คาโว ปาเชติ โคจรํ เอวํ ชรา จ มจฺจุ จ อายุํ ปาเชนฺติ ปาณินํ.
ปุปฺผานิ เหว ปจินนฺตํ พฺยาสตฺตมนสํ นรํ อติตฺตํเยว กาเมสุ อนฺตโก กุรุเต วสํ.
น อนฺตลิกฺเข น สมุทฺทมชฺเฌ น ปพฺพตานํ วิวรํ ปวีสํ น วิชฺชตี โส ชคติปฺปเทโส ยตฺรฏฺฐิตํ นปฺปสเหยฺย มจฺจุ.
ทหรา จ มหนฺตา จ เย พาลา เย จ ปณฺฑิตา สพฺเพ มจฺจุวสํ ยนฺติ สพฺเพ มจฺจุปรายนา.
อปฺปมายุ มนุสฺสานํ หิเฬยฺย นํ สุโปริโส จเรยฺยาทิตฺตสีโสว นตฺถิ มจฺจุสฺส นาคโม.
อจฺจยนฺติ อโหรตฺตา ชีวิตํ อุปรุชฺฌติ อายุ ขียติ มจฺจานํ กุนฺนทีนํว โอทกํ.
อฑฺฒา เจว ทฬิทฺทา จ สพฺเพ มจฺจุปรายนา.
“ทั้งคนมีคนจน ล้วนมีความตายเป็นเบื้องหน้า”
(ที.มหา. 10/141, ขุ.ชา.เอก. 27/317)
สพฺเพว นิกฺขิปิสฺสนฺติ ภูตา โลเก สมุสฺสยํ.
“สัตว์ทั้งปวง จักทอดทิ้งร่างไว้ในโลก”
(ที.มหา. 10/181, สํ.ส. 15/232)
น ทีฆมายุํ ลภเต ธเนน.
“คนไม่ได้อายุยืนเพราะทรัพย์”
(ม.ม. 13/412, ขุ.เถร. 26/378)
น จาปิ วิตฺเตน ชรํ วิหนฺติ.
“กำจัดความแก่ด้วยทรัพย์ไม่ได้”
(ม.ม. 13/412, ขุ.เถร. 26/378)
น มิยฺยมานํ ธนมนฺเวติ กิญฺจิ.
“ทรัพย์สักนิดก็ติดตามคนตายไปไม่ได้”
(ม.ม. 13/412, ขุ.เถร. 26/378)
น มิยฺยมานสฺส ภวนฺติ ตาณา.
“เมื่อสัตว์จะตาย ไม่มีผู้ป้องกัน”
(ม.ม. 13/412, ขุ.เถร. 26/378)
ชรูปนีตสฺส น สนฺติ ตาณา.
“เมื่อสัตว์ถูกชรานำเข้าไปแล้ว ไม่มีผู้ป้องกัน”
(สํ.ส. 15/3, องฺ.ติก. 20/198, ขุ.ชา.วีส. 27/416)
น หิ โน สงฺครนฺเตน มหาเสเนน มจฺจุนา.
“ความผัดเพี้ยนกับมฤตยูอันมีกองทัพใหญ่นั้น ไม่ได้เลย”
(ม.อุ. 14/348, ขุ.ชา.มหา. 28/165)
อปฺปกญฺจิทํ ชีวิตมาหุ ธีรา.
“ปราชญ์กล่าวว่า ชีวิตนี้น้อยนัก”
(ม.ม. 13/412, ขุ.สุ. 25/485, ขุ.เถร. 26/378)
สพฺพํ เภทปริยนฺตํ เอวํ มจฺจาน ชีวิตํ.
“ชีวิตของสัตว์เหมือนภาชนะดิน ซึ่งล้วนมีความสลายเป็นที่สุด”
(ที.มหา. 10/141, ขุ.มหา. 29/145)