ปุพฺพาจริยาติ วุจฺจเร “มารดาบิดา ท่านว่าเป็นบุรพาจารย์ (ของบุตร)”

ปุพฺพาจริยาติ วุจฺจเร.

[คำอ่าน : ปุบ-พา-จะ-ริ-ยา-ติ, วุด-จะ-เร]

“มารดาบิดา ท่านว่าเป็นบุรพาจารย์ (ของบุตร)”

(องฺ.ติก. 20/168, องฺ.จตุกฺก. 21/92, ขุ.อิติ. 25/314)

บุรพาจารย์ หมายถึง ครูคนแรก หรือผู้ที่ให้การอบรมสั่งสอนในเบื้องต้น ซึ่งในทางธรรมท่านถือว่า มารดาบิดา คือบุรพาจารย์ของบุตรอย่างแท้จริง เพราะเป็นผู้ที่เริ่มต้นสอนสิ่งต่าง ๆ ให้กับลูกตั้งแต่ยังเล็ก โดยไม่ต้องรอให้ถึงวัยเรียน ท่านทั้งสองคือผู้วางรากฐานชีวิตให้กับบุตร ทั้งในด้านร่างกาย จิตใจ และพฤติกรรม

ก่อนที่เด็กคนหนึ่งจะเติบโตพอที่จะเข้ารับการศึกษาจากครูในโรงเรียน เด็กคนนั้นก็ได้รับการอบรมสั่งสอนเบื้องต้นจากพ่อแม่มาก่อนแล้ว ไม่ว่าจะเป็นเรื่องพื้นฐานเล็กน้อยหรือเรื่องสำคัญในชีวิต ล้วนแล้วแต่มีพ่อแม่เป็นผู้ถ่ายทอดและประคับประคอง ด้วยความรักและความอดทนอย่างไม่มีเงื่อนไข

พ่อแม่คือผู้สอนให้ลูกเคี้ยวอาหาร สอนให้คลาน นั่ง ยืน เดิน พูด และทำสิ่งต่าง ๆ ด้วยตนเอง รวมทั้งการสอนเรื่องการแต่งกาย การดูแลตนเอง และมารยาทเบื้องต้นในการอยู่ร่วมกับผู้อื่น ท่านทั้งสองค่อย ๆ ถ่ายทอดความรู้เหล่านี้อย่างต่อเนื่อง ด้วยความใส่ใจอย่างที่สุดโดยไม่หวังสิ่งตอบแทนใด ๆ

ด้วยเหตุนี้ มารดาบิดาจึงเป็นผู้วางรากฐานชีวิตของลูกอย่างแท้จริง ไม่ว่าจะในด้านการดำรงชีวิตหรือจริยธรรม พ่อแม่ไม่ได้เป็นเพียงแค่ผู้ให้กำเนิดเท่านั้น แต่ยังเป็นผู้ที่ให้หลักการดำรงชีวิต ซึ่งเป็นสิ่งล้ำค่าและเป็นทุนชีวิตที่ติดตัวลูกไปตลอดชีวิต

เพราะฉะนั้น พ่อแม่จึงควรได้รับความเคารพยกย่องในฐานะ บุรพาจารย์ หรือ ครูคนแรก อย่างสมเกียรติ และลูกทั้งหลายก็ควรตระหนักในพระคุณอันยิ่งใหญ่นี้ หมั่นแสดงความกตัญญูกตเวทีอยู่เสมอ เพื่อเป็นการตอบแทนพระคุณของผู้ที่ได้อบรมบ่มเพาะให้ตนกลายเป็นคนดีในสังคม.