มัจฉริยะ 5 ประการ

มัจฉริยะ 5 ประการ

มัจฉริยะ 5 ประการ

มัจฉริยะ แปลว่า ความตระหนี่ หมายถึง ความหวงแหน ความคิดกีดกันไม่ให้ผู้อื่นได้ดีหรือมีส่วนร่วม เมื่อบุคคลถูกมัจฉริยะครอบงำ จะเป็นคนใจแคบ เห็นแก่ตัว มัจฉริยะนั้นมี 5 ประการ คือ

1. อาวาสมัจฉริยะ

อาวาสมัจฉริยะ ตระหนี่ที่อยู่ ไม่อยากให้คนอื่นเข้ามาอาศัยอยู่ในที่อยู่ร่วมกับตน เช่น ภิกษุหวงเสนาสนะ ไม่อยากให้ภิกษุอื่นเข้ามาอาศัยอยู่ในสถานที่เดียวกันกับตน เป็นต้น

2. กุลมัจฉริยะ

กุลมัจฉริยะ ตระหนี่ตระกูล ไม่อยากให้ผู้อื่นเข้ามาเกี่ยวข้องกับตระกูลของตนหรือตระกูลที่เกี่ยวข้องหรือมีผลประโยชน์แก่ตน เช่น ภิกษุหวงตระกูลอุปัฏฐาก ไม่อยากให้ภิกษุอื่นมาเกี่ยวข้องกับตระกูลอุปัฏฐากของตน เพราะกลัวจะเสียลาภ เป็นต้น

3. ลาภมัจฉริยะ

ลาภมัจฉริยะ ตระหนี่ลาภ หวงแหนผลประโยชน์ ไม่อยากให้ผู้อื่นได้รับลาภหรือผลประโยชน์เช่นเดียวกับตน เช่น ภิกษุหาทางกีดกันไม่ให้ลาภเกิดขึ้นแก่ภิกษุอื่น เป็นต้น

4. วัณณมัจฉริยะ

วัณณมัจฉริยะ ตระหนี่วรรณะ มีความหมายเป็น 2 นัย

นัยที่ 1 วรรณะ หมายถึง ความงามแห่งร่างกาย ดังนั้น วัณณมัจฉริยะ จึงหมายถึง ความคิดที่ไม่อยากให้คนอื่นมีความงามทางร่างกายเหมือนตน หรือมีเสื้อผ้าอาภรณ์ที่งดงามเหมือนตน

นัยที่ 2 วรรณะ หมายถึง คำสรรเสริญ ดังนั้น วัณณมัจฉริยะ จึงหมายถึง ความคิดที่ไม่อยากให้คนอื่นได้รับคำสรรเสริญเยินยอเหมือนอย่างที่ตนได้รับ

5. ธัมมมัจฉริยะ

ธัมมมัจฉริยะ ตระหนี่ธรรม หมายถึง หวงวิชาความรู้ และคุณพิเศษที่ได้บรรลุ ไม่ยอมสอนไม่ยอมบอกผู้อื่น กลัวเขาจะรู้เทียมเท่าหรือเกินตน