พระอรหันต์ 4 ประเภท

พระอรหันต์ 4 ประเภท

พระอรหันต์ 4 ประเภท

พระอรหันต์ หมายถึง ผู้ห่างไกลจากกิเลส จัดเป็นพระอริยบุคคลชั้นสูงสุดในบรรดาพระอริยบุคคล 4 ประเภท พระอรหันต์นั้น ถือว่าเป็นผู้หมดกิเลสเหมือนกันทั้งหมด แต่จะมีคุณสมบัติหรือคุณพิเศษแตกต่างกันไปบ้าง ท่านแบ่งพระอรหันต์ออกเป็น 2 ประเภทบ้าง 4 ประเภทบ้าง 5 ประเภทบ้าง ในที่นี้จะกล่าวถึงพระอรหันต์ 4 ประเภท ประกอบด้วย

1. สุกขวิปัสสโก

สุกขวิปัสสโก แปลว่า ผู้เจริญวิปัสสนาล้วน หมายถึง ท่านที่บรรลุอรหัตตผลด้วยการเจริญวิปัสสนากรรมฐานล้วน ๆ ไม่ได้เจริญสมถกรรมฐาน เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า วิปัสสนายานิก หรือ สุทธวิปัสสนายานิก คือผู้มีวิปัสสนาล้วน ๆ เป็นยาน พระอรหันต์ประเภทนี้ ไม่สามารถแสดงฤทธิ์ได้

2. เตวิชโช

เตวิชโช แปลว่า ผู้ได้วิชชา 3 หมายถึง พระอรหันต์ผู้ได้บรรลุวิชชา 3 หรือมีคุณสมบัติพิเศษ 3 ประการ ได้แก่

1) ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ มีความสามารถในการระลึกชาติได้

2) จุตูปปาตญาณ มีความสามารถในการล่วงรู้การตายและการเกิดของสรรพสัตว์ได้

3) อาสวักขยญาณ สามารถทำอาสวะให้สิ้นไปได้

3. ฉฬภิญโญ

ฉฬภิญโญ แปลว่า ผู้ได้อภิญญา 6 หมายถึง พระอรหันต์ผู้สำเร็จอภิญญา 6 ประการ คือ

1) อิทธิวิธิ สามารถแสดงฤทธิ์ได้

2) ทิพพโสต มีหูทิพย์

3) เจโตปริยญาณ สามารถอ่านใจคนอื่นได้

4) ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ สามารถระลึกชาติได้

5) ทิพพจักขุ มีตาทิพย์

6) อาสวักขยญาณ สามารถทำอาสวะให้สิ้นไปได้

4. ปฏิสัมภิทัปปัตโต

ปฏิสัมภิทัปปัตโต แปลว่า ผู้บรรลุปฏิสัมภิทา 4 หมายถึง พระอรหันต์ผู้สำเร็จปฏิสัมภิทา 4 ประการ คือ

1) อัตถปฏิสัมภิทา มีปัญญาแตกฉานในอรรถ

2) ธัมมปฏิสัมภิทา มีปัญญาแตกฉานในธรรม

3) นิรุตติปฏิสัมภิทา มีปัญญาแตกฉานในนิรุกติ (ภาษา)

4) ปฏิภาณปฏิสัมภิทา มีปัญญาแตกฉานในปฏิภาณ

พระอรหันต์ประเภทแรก คือ สุกขวิปัสสโก จัดเป็นประเภท ปัญญาวิมุตติ คือหลุดพ้นด้วยอำนาจแห่งปัญญา ส่วนสามประเภทหลัง จัดเป็นประเภทเจโตวิมุตติ คือหลุดพ้นด้วยอำนาจแห่งใจ

อีกอย่างหนึ่ง ประเภทแรกจัดเป็นวิปัสสนายานิก สามประเภทหลัง จัดเป็นสมถยานิก

Scroll to Top