พระอรหันต์ 5 ประเภท

พระอรหันต์ 5 ประเภท

พระอรหันต์ 5 ประเภท

พระอรหันต์ หมายถึง ผู้ห่างไกลจากกิเลส จัดเป็นพระอริยบุคคลชั้นสูงสุดในบรรดาพระอริยบุคคล 4 ประเภท พระอรหันต์นั้น ถือว่าเป็นผู้หมดกิเลสเหมือนกันทั้งหมด แต่จะมีคุณสมบัติหรือคุณพิเศษแตกต่างกันไปบ้าง ท่านแบ่งพระอรหันต์ออกเป็น 2 ประเภทบ้าง 4 ประเภทบ้าง 5 ประเภทบ้าง ในที่นี้จะกล่าวถึงพระอรหันต์ 5 ประเภท ประกอบด้วย

1. ปัญญาวิมุต

ปัญญาวิมุต คือ ผู้หลุดพ้นด้วยอำนาจแห่งปัญญา ได้แก่ พระอรหันต์ผู้บำเพ็ญวิปัสสนากรรมฐานล้วน ๆ ไม่ได้บำเพ็ญสมถกรรมฐานเป็นเบื้องต้น บำเพ็ญวิปัสสนาอย่างเดียวจนเกิดความรู้แจ้งเห็นจริงในสิ่งทั้งปวง และบรรลุอรหัตตผล สำเร็จเป็นพระอรหันต์ ละกิเลสได้อย่างสิ้นเชิง

2. อุภโตภาควิมุต

อุภโตภาควิมุต คือ ผู้หลุดพ้นทั้งสองส่วน ได้ทังเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติ หมายถึง พระอรหันต์ผู้ที่เจริญสมถะจนได้ฌานสมาบัติแล้วจึงเจริญวิปัสสนาต่อจนสำเร็จอรหัตตผล

3. เตวิชชะ

เตวิชชะ แปลว่า ผู้ได้วิชชา 3 หมายถึง พระอรหันต์ผู้ได้บรรลุวิชชา 3 หรือมีคุณสมบัติพิเศษ 3 ประการ ได้แก่

1) ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ มีความสามารถในการระลึกชาติได้

2) จุตูปปาตญาณ มีความสามารถในการล่วงรู้การตายและการเกิดของสรรพสัตว์ได้

3) อาสวักขยญาณ สามารถทำอาสวะให้สิ้นไปได้

4. ฉฬภิญญะ

ฉฬภิญญะ แปลว่า ผู้ได้อภิญญา 6 หมายถึง พระอรหันต์ผู้สำเร็จอภิญญา 6 ประการ คือ

1) อิทธิวิธิ สามารถแสดงฤทธิ์ได้

2) ทิพพโสต มีหูทิพย์

3) เจโตปริยญาณ สามารถอ่านใจคนอื่นได้

4) ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ สามารถระลึกชาติได้

5) ทิพพจักขุ มีตาทิพย์

6) อาสวักขยญาณ สามารถทำอาสวะให้สิ้นไปได้

5. ปฏิสัมภิทัปปัตตะ

ปฏิสัมภิทัปปัตตะ แปลว่า ผู้บรรลุปฏิสัมภิทา 4 หมายถึง พระอรหันต์ผู้สำเร็จปฏิสัมภิทา 4 ประการ คือ

1) อัตถปฏิสัมภิทา มีปัญญาแตกฉานในอรรถ

2) ธัมมปฏิสัมภิทา มีปัญญาแตกฉานในธรรม

3) นิรุตติปฏิสัมภิทา มีปัญญาแตกฉานในนิรุกติ (ภาษา)

4) ปฏิภาณปฏิสัมภิทา มีปัญญาแตกฉานในปฏิภาณ