Tagged: ปัญจกะ หมวดห้า

ธรรมสมาธิ 5 ประการ

ธรรมสมาธิ 5 ประการ
1. ปราโมทย์ ความชื่นบานใจ
2. ปีติ ความอิ่มใจ
3. ปัสสัทธิ ความสงบเย็นกายเย็นใจ
4. สุข ความสุข
5. สมาธิ ความสงบตั้งมั่นของจิต

สุทธาวาส 5 ชั้น

สุทธาวาส 5 ชั้น
1. อวิหา ภูมิของพรหมผู้ไม่ยอมละที่อยู่ของตน
2. อตัปปา ภูมิของพรหมผู้ไม่มีความสะดุ้งหวาดกลัวต่ออะไร
3. สุทัสสา ภูมิของพรหมผู้มีร่างอันงดงาม
4. สุทัสสี ภูมิของพรหมผู้มีความงดงามยิ่งกว่าพรหมชั้นสุทัสสา
5. อกนิฏฐา ภูมิของพรหมผู้สูงสุด

สังวร 5 ประการ

สังวร 5 ประการ
1. สีลสังวร การสำรวมระวังด้วยศีล
2. สติสังวร การสำรวมระวังด้วยสติ
3. ญาณสังวร การสำรวมระวังด้วยญาณ
4. ขันติสังวร การสำรวมระวังด้วยความอดทน
5. วิริยสังวร การสำรวมระวังด้วยความเพียร

เวทนา 5 ประการ

เวทนา 5 ประการ
1. สุข ความสุขทางกาย
2. ทุกข์ ความทุกข์ทางกาย
3. โสมนัส ความสุขทางใจ
4. โทมนัส คือ ความทุกข์ทางใจ
5. อุเบกขา คือ ความรู้สึกเฉย ๆ

วิมุตติ 5 ประการ

วิมุตติ 5 ประการ
1. วิกขัมภนวิมุตติ ความหลุดพ้นด้วยการข่มไว้
2. ตทังควิมุตติ ความหลุดพ้นด้วยองค์นั้น ๆ
3. สมุจเฉทวิมุตติ ความหลุดพ้นด้วยการตัดขาด
4. ปฏิปัสสัทธิวิมุตติ ความหลุดพ้นด้วยความสงบระงับ
5. นิสสรณวิมุตติ ความหลุดพ้นด้วยการสลัดออก

วิญญาณ 5 ประการ

วิญญาณ 5 ประการ
1. จักขุวิญญาณ ความรู้อารมณ์ทางตา
2. โสตวิญญาณ ความรู้อารมณ์ทางหู
3. ฆานวิญญาณ ความรู้อารมณ์ทางจมูก
4. ชิวหาวิญญาณ ความรู้อารมณ์ทางลิ้น
5. กายวิญญาณ ความรู้อารมณ์ทางกาย

มาร 5 ประการ

มาร 5 ประการ
1. ขันธมาร มารคือเบญจขันธ์
2. กิเลสมาร มารคือกิเลส
3. อภิสังขารมาร มารคืออภิสังขาร
4. เทวปุตตมาร มารคือเทพบุตร
5. มัจจุมาร มารคือความตาย

มัจฉริยะ 5 ประการ

มัจฉริยะ 5 ประการ
1. อาวาสมัจฉริยะ ตระหนี่ที่อยู่
2. กุลมัจฉริยะ ตระหนี่ตระกูล
3. ลาภมัจฉริยะ ตระหนี่ลาภ
4. วัณณมัจฉริยะ ตระหนี่วรรณะ
5. ธัมมมัจฉริยะ ตระหนี่ธรรม

ปีติ 5 ประการ

ปีติ 5 ประการ
1. ขุททกาปีติ ปีติเล็กน้อย
2. ขณิกาปีติ ปีติชั่วขณะ
3. โอกกันติกาปีติ ปีติเป็นพักๆ
4. อุพเพงคาปีติ ปีติโลดโผน
5. ผรณาปีติ ปีติซาบซ่าน

ธรรมขันธ์ 5 ประการ

ธรรมขันธ์ 5 ประการ
1. สีลขันธ์ กองศีล
2. สมาธิขันธ์ กองสมาธิ
3. ปัญญาขันธ์ กองปัญญา
4. วิมุตติขันธ์ กองวิมุตติ
5. วิมุตติญาณทัสสนขันธ์ กองวิมุตติญาณทัสสนะ

จักขุ 5 ประการ

จักขุ 5 ประการ
1. มังสจักขุ ตาเนื้อ
2. ทิพพจักขุ ตาทิพย์
3. ปัญญาจักขุ ตาปัญญา
4. พุทธจักขุ ตาพระพุทธเจ้า
5. สมันตจักขุ ตาเห็นรอบ

กามคุณ 5 ประการ

กามคุณ 5 ประการ
1. รูปะ รูป
2. สัททะ เสียง
3. คันธะ กลิ่น
4. รสะ รส
5. โผฏฐัพพะ สัมผัสทางกาย

อนุปุพพิกถา 5 ประการ

อนุปุพพิกถา 5 ประการ
1. ทานกถา กล่าวถึงการให้
2. สีลกถา กล่าวถึงศีล
3. สัคคกถา กล่าวถึงสวรรค์
4. กามาทีนวกถา กล่าวถึงโทษของกาม
5. เนกขัมมานิสังสกถา กล่าวถึงอานิสงส์ของการออกจากกาม

ขันธ์ 5 ประการ

ขันธ์ คือ กองแห่งรูปธรรมและนามธรรมห้าหมวดที่ประชุมกันเข้าเป็นหน่วยรวม ซึ่งบัญญัติเรียกว่า สัตว์ บุคคล ตัวตน เรา เขา เป็นต้น ส่วนประกอบห้าอย่างที่รวมเข้าเป็นชีวิต

นิวรณ์ 5 ประการ

นิวรณ์ 5 ประการ
1. กามฉันทะ ความพอใจในกาม
2. พยาบาท ความคิดร้าย
3. ถีนมิทธะ ความหดหู่และเซื่องซึม
4. อุทธัจจกุกกุจจะ ความฟุ้งซ่านและร้อนใจ
5. วิจิกิจฉา ความลังเลสงสัย

พละ 5 ประการ

พละ 5 ประการ
1. สัทธา ความเชื่อ
2. วิริยะ ความเพียร
3. สติ ความระลึกได้
4. สมาธิ ความตั้งใจมั่น
5. ปัญญา ความรอบรู้

ธัมมัสสวนานิสงส์ (อานิสงส์ของการฟังธรรม) 5 ประการ

ธัมมัสสวนานิสงส์ 5 ประการ
1. อสฺสุตํ สุณาติ ย่อมได้ฟังสิ่งที่ยังไม่เคยฟัง
2. สุตํ ปริโยทเปติ สิ่งที่เคยได้ฟัง ก็ทำให้แจ่มแจ้ง เข้าใจชัดเจนยิ่งขึ้น
3. กงฺขํ วิหนติ บรรเทาความสงสัยเสียได้
4. ทิฏฺฐึ อุชุํ กโรติ ทำความเห็นให้ถูกต้องได้
5. จิตฺตมสฺส ปสีทติ จิตของเขาย่อมผ่องใส

องค์แห่งพระธรรมกถึก (ธรรมเทสกธรรม) 5 ประการ

องค์แห่งพระธรรมกถึก 5 ประการ
1. อนุปุพฺพิกถํ กล่าวความไปตามลำดับ
2. ปริยายทสฺสาวี อ้างเหตุผลแนะนำให้ผู้ฟังเข้าใจ
3. อนุทยตํ ปฏิจฺจ แสดงธรรมด้วยอาศัยเมตตา
4. น อามิสนฺตโร ไม่แสดงธรรมด้วยเห็นแก่อามิส
5. อตฺตานญฺจ ปรญฺจ อนุปหจฺจ แสดงธรรมไม่กระทบตนและผู้อื่น

องค์แห่งภิกษุใหม่ (นวกภิกขุธรรม) 5 ประการ

องค์แห่งภิกษุใหม่ (นวกภิกขุธรรม) 5 ประการ
1. ปาติโมกขสังวร สำรวมในพระปาฏิโมกข์
2. อินทรียสังวร สำรวมอินทรีย์
3. ภัสสปริยันตะ พูดคุยมีขอบเขต
4. กายวูปกาสะ ปลีกกายอยู่สงบ
5. สัมมาทัสสนะ ปลูกฝังความเห็นชอบ

เวสารัชชกรณธรรม 5 ประการ

เวสารัชชกรณธรรม 5 ประการ
1. ศรัทธา ความเชื่อ
2. ศีล การรักษากาย วาจา ใจ ให้เรียบร้อยดีงาม
3. พาหุสัจจะ ความเป็นผู้ได้ยินได้ฟังมามาก
4. วิริยารัมภะ การปรารภความเพียร
5. ปัญญา ความรอบรู้

อภิณหปัจจเวกขณ์ 5 ประการ

อภิณหปัจจเวกขณ์ 5 ประการ
1. ชราธัมมตา
2. พยาธิธัมมตา
3. มรณธัมมตา
4. ปิยวินาภาวตา
5. กัมมัสสกตา

อนันตริยกรรม 5 ประการ

อนันตริยกรรม 5 ประการ
1. มาตุฆาต การฆ่ามารดา
2. ปิตุฆาต การฆ่าบิดา
3. อรหันตฆาต การฆ่าพระอรหันต์
4. โลหิตุปบาท การทำร้ายพระพุทธเจ้าจนถึงขั้นทำให้พระโลหิตห้อขึ้นไป
5. สังฆเภท การทำสงฆ์ให้แตกกัน

อุบาสกธรรม 5 ประการ

อุบาสกธรรม 5 ประการ
1. ประกอบด้วยศรัทธา
2. รักษาศีลบริสุทธิ์
3. ไม่ถือมงคลตื่นข่าว คือเชื่อกรรม ไม่เชื่อมงคล
4. ไม่แสวงหาเขตบุญนอกพระพุทธศาสนา
5. บำเพ็ญบุญเฉพาะในพระพุทธศาสนา

มิจฉาวณิชชา 5 ประการ

มิจฉาวณิชชา 5 ประการ
1. สัตถวณิชชา การค้าขายอาวุธ
2. สัตตวณิชชา การค้าขายมนุษย์
3. มังสวณิชชา การค้าขายสัตว์
4. มัชชวณิชชา การค้าขายน้ำเมา
5. วิสวณิชชา การค้าขายยาพิษ

ประโยชน์ที่ควรถือเอาจากโภคทรัพย์ (โภคอาทิยะ) 5 ประการ

ประโยชน์ที่ควรถือเอาจากโภคทรัพย์ (โภคอาทิยะ) 5 ประการ
1. เลี้ยงตัวเอง มารดาบิดา บุตรภรรยา และคนในปกครอง ให้เป็นสุข
2. บำรุงมิตรสหายและผู้ร่วมกิจการงานให้เป็นสุข
3. บำบัดอันตรายที่เกิดแต่เหตุต่างๆ
4. ทำพลี 5 อย่าง
5. อุปถัมภ์บำรุงสมณพราหมณ์ผู้ประพฤติดีปฏิบัติชอบ

พร 5 ประการ

พร 5 ประการ
1. อายุ พลังที่หล่อเลี้ยงทรงชีวิต
2. วรรณะ ความงามเอิบอิ่มผ่องใส
3. สุขะ ความสุข
4. โภคะ ความพรั่งพร้อมด้วยทรัพย์สมบัติ
5. พละ กำลังแรงความเข้มแข็ง

เทวทูต 5 ประการ

เทวทูต 5 ประการ
1. ทหระ หรือ มันทกุมาร เด็กอ่อน
2. ชิณณะ คนแก่
3. พยาธิตะ หรือ อาพาธิกะ คนเจ็บป่วย
4. กัมมการณัปปัตตะ คนถูกลงโทษ
5. มตะ คนตาย

พระอรหันต์ 5 ประเภท

พระอรหันต์ 5 ประเภท
1. ปัญญาวิมุต ผู้หลุดพ้นด้วยอำนาจแห่งปัญญา
2. อุภโตภาควิมุต ผู้หลุดพ้นทั้งสองส่วน
3. เตวิชชะ ผู้ได้วิชชา 3
4. ฉฬภิญญะ ผู้ได้อภิญญา 6
5. ปฏิสัมภิทัปปัตตะ ผู้บรรลุปฏิสัมภิทา 4

พระอนาคามี 5 ประเภท

พระอนาคามี 5 ประเภท
1. อันตราปรินิพพายี
2. อุปหัจจปรินิพพายี
3. อสังขารปรินิพพายี
4. สสังขารปรินิพพายี
5. อุทธังโสโตอกนิฏฐคามี

อานิสงส์ของสุจริต 5 ประการ

สุจริต คือ ความประพฤติดี หรือการทำความดีนั่นเอง แบ่งเป็น 3 อย่าง คือ การทำความดีทางกาย เรียกว่า กายสุจริต การทำความดีทางวาจา เรียกว่า วจีสุจริต และการทำความดีทางใจ เรียกว่า มโนสุจริต